Een schoorsteenbrand of schouwbrand ontstaat wanneer opgehoopt roet of creosoot in het rookkanaal vlam vat. Volgens Belgische brandweerzones begint 1 op 3 woningbranden bij een brand in de schoorsteen. Het rookkanaal kan scheuren en rookgassen verspreiden zich door je woning. Daarbij ontstaat ook risico op koolmonoxidevergiftiging. Gelukkig verklein je de kans op een schoorsteenbrand met regelmatig onderhoud en de juiste stooktechniek. Ontdek hieronder hoe een schouwbrand ontstaat en hoe je de signalen herkent. Lees ook wat je moet doen als het toch misgaat. Ontvang gratis offertes van erkende schoorsteenvegers in je buurt.

Dikke zwarte rook walmt uit een bakstenen schoorsteen met twee bruine schoorsteenpotten op een dak met rode pannen tegen een bewolkte lucht.

Schoorsteen laten vegen?

Vergelijk gratis prijzen van erkende schoorsteenvegers bij jou in de buurt.

Ontvang gratis offertes

Schoorsteen laten vegen?

Vergelijk gratis prijzen van erkende schoorsteenvegers bij jou in de buurt.

Ontvang gratis offertes
In het kort:
  • Een schoorsteenbrand ontstaat wanneer opgehoopt creosoot of roet in het rookkanaal vlam vat, met temperaturen tot 1.500°C die het kanaal kunnen doen scheuren.
  • Herken een schouwbrand aan een luid loeiend geluid, vonken uit de schoorsteen, een scherpe roetgeur en een ongewoon hete kachelpijp.
  • Blus nooit met water, want de stoomvorming kan het rookkanaal doen scheuren of ontploffen. Gebruik zand of keukenzout en bel 112.
  • Laat je schoorsteen minstens één keer per jaar vegen door een erkende vakman, want zonder geldig reinigingsattest kan je verzekeraar uitkering weigeren.
Lees meer

Hoe ontstaat een schoorsteenbrand?

Een schoorsteenbrand ontstaat wanneer brandbare aanslag aan de binnenkant van het rookkanaal ontbrandt. Die aanslag bouwt zich op bij elke stookbeurt en bestaat uit roet, teer en creosoot. Zodra de laag dik genoeg is en de temperatuur hoog genoeg oploopt, vat de aanslag vlam.

Creosoot: de belangrijkste oorzaak

Creosoot is een teerachtige, uiterst brandbare substantie die ontstaat bij onvolledige verbranding. De vorming van creosoot versnelt wanneer je nat of rot hout stookt. Ook een te ver dichtgeknepen luchttoevoer speelt mee, net als een rookgastemperatuur onder 120°C.

Eenmaal opgehoopt kan creosoot al ontbranden bij temperaturen rond 500°C

De brand zelf bereikt vervolgens 1.000 tot 1.500°C. Bij die extreme hitte scheurt het rookkanaal en slaat de brand over naar de rest van je woning.

Andere oorzaken van brand in de schoorsteen

Naast creosootvorming zijn er andere factoren die het risico verhogen. Opgehoopt roet van hout-, kolen– of mazoutkachels droogt in en wordt brandbaar. Een verstopping door een vogelnest bovenop het rookkanaal blokkeert de trek en houdt hitte vast. Stoken met harsrijk hout zoals dennen- of grenenhout laat extra veel brandbare resten achter.

Ook een beschadigd of slecht gemetseld rookkanaal vergroot het gevaar, omdat scheuren de isolatie doorbreken. Vocht in de schoorsteen versnelt de aantasting van het metselwerk en maakt het kanaal poreus. Een slecht trekkende schouw is vaak het eerste waarschuwingssignaal dat er iets mis is.

Hoge oranje vlammen slaan uit de schoorsteen van een Vlaamse woning met donkere dakpannen en een veranda terwijl dikke rook opstijgt in de schemering.

Voorkom een schouwbrand

Laat je schoorsteen tijdig reinigen door een vakman.

Vraag offertes aan

Hoe herken je een schouwbrand?

Een schouwbrand herken je aan een combinatie van geluid, zicht en geur. Het meest typische signaal is een luid loeiend of bulderend geluid in het rookkanaal. Het klinkt alsof er een zware storm door de schoorsteen raast. Dat geluid ontstaat doordat de brand zuurstof met kracht naar binnen zuigt. Van buitenaf zie je soms vonken of vlammen uit de schoorsteen opstijgen, samen met een sterke rookontwikkeling. In huis ruik je een scherpe, doordringende roetgeur. De trek in de schoorsteen neemt merkbaar toe.

Beginnende schoorsteenbrand

Een beginnende schoorsteenbrand is lastiger te herkennen. Het geluid is zachter en klinkt eerder als een zacht gezoem of getik in het rookkanaal. De kachelpijp voelt ongewoon heet aan en er hangt een lichte brandgeur in huis. Grijp in dit stadium meteen in, want binnen enkele minuten kan de brand escaleren.

Wat moet je doen bij een schoorsteenbrand?

Bel onmiddellijk het alarmnummer 112 en volg daarna deze stappen:

  1. Doof het vuur in de kachel of open haard met zand of zout. Strooi een paar kilo keukenzout of zand op de vlammen. Het zout verdringt de zuurstof en verstikt het vuur. Gebruik zand of zout alleen voor de vlammen in en rond de haard, niet om het rookkanaal zelf te blussen.
  2. Sluit de luchttoevoer. Draai de luchtklep van de kachel dicht of sluit de deurtjes van de open haard. Zonder zuurstof vertraagt de brand.
  3. Blus nooit met water. Eén liter water verandert in ongeveer 1.700 liter stoom. Die enorme vorming van stoom kan het rookkanaal doen scheuren of laten ontploffen.
  4. Ventileer de ruimte. Open ramen en deuren om koolmonoxidevergiftiging te voorkomen. CO is een geurloos en onzichtbaar gas dat levensgevaarlijk is.
  5. Verlaat de ruimte bij te veel rook en wacht op de brandweer. Het waarschuwen van de brandweer is altijd noodzakelijk, ook als het vuur gedoofd lijkt. De brandweer controleert het rookkanaal en de omliggende muren op verborgen brandhaarden.

Na een schoorsteenbrand moet een vakman het volledige rookkanaal inspecteren

Een camera-inspectie van de schoorsteen brengt scheuren of beschadigingen nauwkeurig in beeld zonder breekwerk.

Schoorsteenbrand voorkomen

Preventie is de beste bescherming tegen een schouwbrand. Met drie basismaatregelen verklein je het risico op brand in de schoorsteen tot een minimum.

Schoorsteen regelmatig laten vegen

Laat je schoorsteen minstens één keer per jaar reinigen door een erkende schoorsteenveger. In Vlaanderen is jaarlijks vegen verplicht voor toestellen op hout, kolen of pellets. Voor gasinstallaties geldt een tweejaarlijkse verplichting. Na elke reiniging ontvang je een attest dat je minstens twee jaar moet bewaren.

Dat attest is niet alleen wettelijk vereist, maar ook essentieel voor je brandverzekering. Een erkende vakman controleert tijdens de veegbeurt ook of er scheuren of schoorsteenlekkage in het rookkanaal zit. Is het rookkanaal te sterk aangetast, dan is schoorsteen renoveren nodig om het weer brandveilig te maken.

Stook met droog en onbehandeld hout

De manier waarop je stookt bepaalt hoeveel creosoot zich ophoopt. Gebruik uitsluitend droog hout met een vochtgehalte onder 20%. Nat of rot hout produceert veel meer rook en versnelt de vorming van creosoot. Stook nooit afval, geverfd hout, spaanplaat of karton. Harsrijke houtsoorten zoals dennen- en grenenhout laten extra veel brandbare resten achter. Gebruik die soorten hoogstens als aanmaakhout en schakel daarna over op hardhout.

Zorg voor voldoende luchttoevoer

Een schoorsteen werkt alleen goed als er voldoende trek is. Te weinig luchttoevoer leidt tot onvolledige verbranding en creosootvorming. Zorg voor voldoende ventilatie in de stookruimte en knijp de luchtklep niet te ver dicht. Controleer regelmatig of het rookkanaal vrij is van obstakels.

Een vogelnest verwijderen voorkomt dat de doorgang geblokkeerd raakt. Een trekkap (roterende bol) op de schoorsteen verbetert de luchtstroom en beschermt tegen regen en bladeren.

Nog geen reinigingsattest?

Vraag een veegbeurt aan en ontvang een geldig attest voor je verzekering.

Vind een schoorsteenveger

Is een schoorsteenbrand verzekerd?

Ja, een brandverzekering dekt in principe schade door een schoorsteenbrand. Voorwaarde is dat je kunt aantonen dat de schoorsteen op tijd is geveegd. Je verzekeraar vraagt bij schade altijd het reinigingsattest op. Zonder geldig en recent attest kan de verzekeraar de uitkering verminderen of volledig weigeren.

Bij een woning met een centraal stooktoestel op vaste brandstof is jaarlijks onderhoud verplicht. Voor huurwoningen ligt de verantwoordelijkheid voor het vegen bij de huurder, tenzij het huurcontract anders bepaalt. Bewaar je attesten zorgvuldig en noteer wanneer de volgende veegbeurt gepland staat.

Witte rook kringelt omhoog uit meerdere schoorstenen boven een besneeuwd dakenlandschap bij winterweer.

Veelgestelde vragen over schoorsteenbrand

Kan een schoorsteenbrand bij een pelletkachel?

+
Ja, ook bij een pelletkachel kan een schoorsteenbrand ontstaan. Pellets verbranden schoner dan hout, maar bij slecht onderhoud vormt zich alsnog creosoot. Regelmatig onderhoud is dus ook bij een pelletkachel noodzakelijk.

Is creosoot gevaarlijk?

+
Ja, creosoot is een uiterst brandbare, teerachtige substantie. Bij ophoping in de schoorsteen kan creosoot ontbranden en temperaturen boven 1.000°C bereiken. De scherpe creosootgeur in huis wijst op onvolledige verbranding en is een signaal voor onderhoud.

Wat ruik je bij een schoorsteenbrand?

+
Je ruikt een scherpe, doordringende roet- of teergeur. Die creosootgeur is veel intenser dan de normale geur bij het stoken. Merk je deze geur op, controleer dan direct of het rookkanaal goed trekt.

Kan een schoorsteenbrand in een dubbelwandige pijp?

+
Een dubbelwandige pijp verkleint het risico dankzij de isolatielaag. Toch is een schoorsteenbrand niet uitgesloten. Bij zware creosootophoping kan ook een dubbelwandig rookkanaal oververhit raken. Laat het daarom regelmatig inspecteren en reinigen.

Mag je een schoorsteenbrand laten uitbranden?

+
Nee, laat een schoorsteenbrand nooit uitbranden. De temperatuur kan oplopen tot 1.500°C, genoeg om het kanaal te laten scheuren. De brand kan overslaan naar de rest van je woning. Bel altijd 112 en volg de blusstappen.

Hoeveel kost een interventie van de brandweer?

+
Een brandweerinterventie bij een noodgeval zoals een schoorsteenbrand is in België in principe gratis. Wel kan de brandweerzone achteraf kosten aanrekenen als de brand het gevolg is van nalatigheid of slecht onderhoud. De tarieven verschillen per hulpverleningszone.

Hoe verwijder je creosoot uit een schoorsteen?

+
Lichte creosootaanslag verwijder je met een gewone veegbeurt. Harde, korstachtige creosoot vereist een roterende borstel of kettingfrees. Bij zeer zware aanslag is schoorsteen tuberen soms de enige oplossing. Een flexibele inox voering beschermt het rookkanaal en voorkomt dat creosoot zich opnieuw vastzet. Is de schoorsteen na herhaalde schouwbranden onherstelbaar beschadigd, dan kan het nodig zijn om de schoorsteen te verwijderen en een nieuw rookkanaal te plaatsen.

Bescherm je woning tegen schouwbrand

Wil je zeker zijn dat je schoorsteen veilig is voor het stookseizoen? Vraag gratis en vrijblijvend offertes aan bij erkende schoorsteenvegers in je buurt. Zo vergelijk je eenvoudig prijzen en kies je de vakman die het beste bij je past.

Gratis offertes
Volledig vrijblijvend
Erkende vakmannen uit uw buurt
Omschrijf uw aanvraag
Beantwoord enkele korte vragen en kom in contact met betrouwbare vakspecialisten. We vragen uw adresgegevens zodat we specialisten kunnen selecteren die actief zijn in uw regio.
Voeg foto's en/of bijlagen toe (Optioneel)
Uploaden
Uploading…
Done!
Error! .
Uw gegevens
Aangenaam!
Gelieve uw voornaam in te voeren
Leuke naam!
Gelieve uw familienaam in te voeren
Ziet er goed uit!
Vul een geldig e-mailadres in
Perfect, klaar voor verzending!
Vul een geldig telefoonnummer in
Genoteerd!
Voer een geldig adres in
Prima!
Voer een geldige postcode in
Goed gedaan!
Voer een geldige stad in